تاریخچه فوتبال آسیا

1938: تیم هندهلند شرقی - یا همان اندونزی- اولین تیم آسیایی در جام جهانی است.
1945: فرانک سو، سر استنلی ماتیوس و نیل فرانکلین، سه عضو مشهور تیم افسانه‌ای انگلستان در بازی با اسکاتلند در ویلاپارک در سوم فوریه 1945 بودند.

سو از پدری چینی و مادری انگلیسی، تنها بازیکن آسیایی تیم ملی انگلستان است. او در تیم‌های لسترسیتی، لوتون تاون و استراک سیتی بازی کرد و بعدها یک مربی موفق شد. آخرین پست مربیگری او در تیم ملی اسرائیل در اوایل دهه 1960 بود.

1954: پایه‌ریزی فوتبال آسیا به شکل امروزی در هشت می 1954 ‌در مانیل صورت گرفت. در این روز کنفدراسیون فوتبال آسیا رسما در حاشیه دومین دوره مسابقات آسیایی تاسیس شد. 12 فدراسیون ملی پیشرو (افغانستان، برمه، جمهوری خلق چین، کره‌جنوبی، ژاپن، هند، هنگ‌کنگ، پاکستان، فیلیپین، سنگاپور، ویتنام، سرمان کام‌لو (هنگ‌کنگ) را به عنوان اولین رئیس کنفدراسیون انتخاب کردند. لی وان‌تونگ از هنگ‌کنگ نیز به عنوان دبیرکل فدراسیون انتخاب شد.

1954: با دعوت فیفا از نمایندگان AFC بر سر حضور در کمیته اجرایی فیفا در 21 ژوئن 1954 در برن، این سازمان در جهان شناخته شد.

1954: کره‌جنوبی اولی تیم آسیایی به نیابت از AFC بود که در جام جهانی سوئیس شرکت کرد. این تیم اولین بازی را 9 بر صفر در زوریخ به مجارستان باخت و پس از آن در ژنو هفت بر صفر مغلوب ترکیه شد.

1956: اولین جام آسیایی در هنگ‌کنگ برگزار شد و کره جنوبی قهرمان آن بود.
1957: مسابقات جام مردکا در مالزی به افتخار استقلال این کشور توسط تانکو عبدالرحمان، رئیس جمهور آن راه‌اندازی شد. این مسابقات خیلی زود مبدل به یکی از معتبرترین مسابقات سالیانه آسیا شد که تیم‌های ملی برتر قاره در آن شرکت می‌کنند.

1961: یک بازیکن آسیایی در انگلستان درخشید. چونگ‌چوی روی از هنگ‌کنگ که در تیم دسته اولی بلک پول بازی می‌کرد اولین گل خود را برای باشگاهش در مقابل تیم شفیلدونز در به ثمر رساند.

1964: اعتبار داوران آسیا نیز در جهان شناخته شد و گرگ داسیلو از سنگاپور در مسابقات المپیک توکیو قضاوت کرد تا اولین داور فوتبال از آسیا در یک‌سری مسابقات بین‌المللی باشد.

1966: کره‌شمالی با پیروزی بر تیم بزرگ ایتالیا در جام‌جهانی 1966 جهان را شوکه کرد. پاک دو ایک زننده اولین گل یک تیم آسیایی در جام جهانی بود.

1967: با برگزاری فینال مسابقات باشگاه‌های آسیا در بانکوک تایلند AFC دامنه فعالیت‌هایش را به سطح باشگاه‌ها رساند.

1970: ضربات پنالتی برای تعیین برنده نهایی مسابقات معرفی شد. این پدیده تاکتیک تیم‌ها در جهان فوتبال را تحت‌تاثیر قرار داد.

1970: AFC با تاسیس اولین مرکز پزشکی ورزشی آسیا در بانکوک تایلند گام مهمی برای معرفی پزشکی ورزشی در سطح قاره برداشت.

1978: پایان دوره بازی یک بازیکن اسکاتلندی با اصلیت آسیایی. پل ویلسون که مادرش هندی بود آخرین بازیش را برای تیم سلتیک گلاسکو انجام داد.

او در بین سال‌های1970 تا 1978 در 214 بازی برای سلتیک 52 گل به ثمر رساند. او در سال 1975 یک بازی برای تیم ملی اسکاتلند در برابر اسپانیا انجام داد و گل‌های مهمی از جمله در بازی برابر گلاسکورنجرز به ثمر رساند.

1980: چا بوم کون از کره‌جنوبی (متولد 22/5/1953) در موفقیت دیگری برای بازیکنان آسیایی در اروپا اولین بازیکن آسیایی بود که موفق به دریافت یک عنوان معتبر اروپایی شد. او همراه تیم اینتراخت فرانکفورت برنده جام یوفا شد.

1985: اولین مسابقات جهانی فوتبال در چین انجام شد و این کشور میزبان مسابقات قهرمانی زیر 17 سال جهان بود.

1986: با تاسیس ALFC در AFC دوره جدیدی برای فوتبال زنان در آسیا آغاز شد و مسابقات قهرمانی آسیا برای نخستین بار تحت‌نظارت AFC برگزار شد و تیم چین به مقام قهرمانی رسید و قهرمانی‌های متوالی چین از این مقطع آغاز شد.

1988: چابوم کون برای دومین بار با تیم بایرلورکوزن آلمان قهرمان جام یوفا شد. او در مجموع 308 بازی در بوندس لیگا انجام داد و 98 گل به ثمر رساند و همچنان یکی از موفق‌ترین بازیکنان آسیا در اروپا محسوب می‌شود.

1989: AFC به عنوان نهادی که در جهت توسعه فوتبال فعالیت می‌کند، اولین دوره آموزش مربی را برای 40 مربی ملی و باشگاهی در آسیا برگزار کرد.

1994: فارمز بانک تایلند اولین تیمی بود که از عنوان قهرمانی‌اش در مسابقات باشگاه‌های آسیا دفاع کرد و تیم العربی قطر را مغلوب کرد.

1994: سعید العویران عنوان بهترین بازیکن آسیا را به دست آورد و اولین بازیکن آسیایی بود که جایزه بهترین بازیکن سال AFC را دریافت کرد. گل سعید العویران به تیم بلژیک در جام‌جهانی آمریکا در خاطره‌ها می‌ماند. او با گذر از هفت بازیکن گل خود را به ثمر رساند و پیروزی یک بر صفر تیمش را موجب شد.

1996: در اول ژوئن این سال آسیا به واقع در صحنه فوتبال جهان موقعیتی ممتاز به دست آورد و فیفا کره‌جنوبی و ژاپن را به عنوان میزبان مشترک جام‌جهانی 2002 معرفی کرد. این اولین باری بود که آسیا میزبان این مسابقات می‌شد و همچنین میزبانی مشترک نیز برای نخستین بار به دو کشور واگذار شد.

1996: عربستان سعودی در ضربات پنالتی چهار بر دو تیم میزبان – امارات متحده عربی- را شکست داد و برای سومین بار قهرمان جام ملت‌های آسیا شد.

1997: تیم پوهانگ استیلرز از کره‌جنوبی با پیروزی بر تیم دالیان شید چین در مسابقه فینال قهرمان جام باشگاه‌های آسیا شد.

1998: هیده توشی ناکاتا برای اولین سال پیاپی جایزه بهترین بازیکن سال AFC را دریافت کرد.

1998: مهدی مهدوی‌کیا ستاره ایرانی نیمی از زمین را پا به توپ طی کرد تا دومین گل تیمش را در پیروزی دو بر یک آمریکا در جام‌جهانی 1998 فرانسه به ثمر برساند.

گرچه این نتیجه تاثیر چندانی بر رده‌بندی گروهی نداشت، از نظر روابط سیاسی دو کشور باعث توجه جهان شد و پیروزی ایران موفقیت بزرگی برای آسیا و عاملی برای ادامه فعالیت حرفه‌ای مهدوی‌کیا در اروپا بود.

1999: ایران 9 بر صفر کره‌جنوبی را شکست داد و قهرمان اولین دوره مسابقات فوتسال آسیا شد. در این دوره 9 کشور حضور داشتند.

2000:AFC سرانجام ساختمان بزرگی را متناسب با فعالیت‌هایش در اختیار گرفت. خانه AFC یا در واقع خانه فوتبال آسیا توسط سلطان احمدشاه در کوالالامپور مالزی افتتاح شد.

2001: تیم کره‌شمالی با قهرمانی در مسابقات فوتبال زنان آسیا به پیروزی‌های متوالی هفت ساله چین در این مسابقات پایان داد.

2002: سوون سامسونگ بلو وینگز کره‌جنوبی دومین باشگاه کره‌جنوبی بود که با پیروزی بر آینانگ ال‌جی چیتاز کره‌جنوبی در ضربات پنالتی با نتیجه چهار بر دو قهرمان مسابقات جام باشگاه‌های آسیا شدند.

2002: شین‌جی او نو از ژاپن پس از چام بوم کون (کره‌جنوبی) اولین بازیکن آسیایی بود که همراه با فاینورد یک عنوان مهم اروپایی به دست آورد و قهرمان جام یوفا شد.

2002: برای نخستین بار مهمترین رخداد جهانی فوتبال به آسیا آمد. جام جهانی 2002 به میزبانی مشترک کره‌جنوبی و ژاپن و با حضور چین و عربستان و 28 تیم دیگر برگزار شد. این نه تنها بزرگترین جام جهانی بلکه بهترین جام‌جهانی تاریخ و موفق‌ترین جام از لحاظ تجاری محسوب می‌شد.

2002: تیم‌های آسیایی بهترین نتایج تاریخ جام‌جهانی را به‌دست آوردند. کره جنوبی با شکست لهستان، پرتقال، ایتالیا و اسپانیا به نیمه نهایی مسابقات رسید. ژاپن نیز برای نخستین بار به دور دوم مسابقات صعود کرد.

2002: به لطف فوتبال مرزهای سیاسی از بین رفت. کره‌جنوبی در بازی دوستانه با کره‌شمالی صفر به صفر مساوی شد و عراق نیز در تهران تیم ملی ایران را یک بر صفر شکست داد.

2002: شکل جدید برای مسابقات جام باشگاه‌های آسیا درنظر گرفته شد و جایگزین مسابقات جام باشگاه‌های آسیا، جام برندگان جام آسیا و سوپرکاپ آسیا شد.

2002: افغانستان پس از چند دهه درگیری به فوتبال بازگشت و در مسابقه مقدماتی چهاردهمین دوره بازی‌های آسیایی درشهر بوسان کره‌جنوبی در 28 سپتامبر مقابل ایران بازی کرد.

2002: شین جی اونو با دریافت جایزه بهترین بازیکن سال AFC موقعیت فوتبال ژاپن در جهان را بهبود بخشید.

2003: العین (امارات متحده عربی) اولین قهرمان دوره جدید مسابقات باشگاه‌های آسیا شد. این تیم بک‌ترو (تایلند) را در مجموع دو دیدار در فینال شکست داد.

2003 در ماه ژانویه محمد بن حمام، رئیس AFC برنامه دیدگاه آسیا را برای توسعه فوتبال در سرتاسر قاره افتتاح کرد.

2003: جمهوری اسلامی ایران برای پنجمین بار قهرمان مسابقات قهرمانی فوتسال آسیا شد. ایران در فینال تیم ژاپن را شش بر چهار شکست داد. این بار 20 تیم در مسابقات شرکت کرده بودند که با مقایسه با 9 تیم دوره نخست میزان افزایش محبوبیت این رشته در آسیا مشخص شد.

2004: AFC پنجاهمین سال تاسیس خود را در این سال در خانه AFC در کوالالامپور جشن گرفت.

دو نکته جذاب

1-اولین بازیکن آسیایی دراروپا به نام پائولینو آلکانتارا در فیلیپین در سال 1896 متولد شد. او بعدها به اسپانیا رفت و بهترین گلزن تمام دوران اسپانیا با رکورد 374 گل در 275 مسابقه بود. اولین بازی حرفه‌ای او در سال 1912 با هت تریک در پیروزی 2-8 تیمش بود.

او در کسب پنج جام در اسپانیا شریک بود و برای تیم‌های ملی اسپانیا و فیلیپین بازی کرد و برای پاره‌کردن تور دروازه با ضربه‌ای سهمگین در دیدار تیم‌های ملی فوتبال اسپانیا و فرانسه در 30 آوریل 1922 در استادیوم بوسکات در شهر بوردو عمدتا از او یاد می‌شود.

2-  محمد السلیم از هند اولین بازیکن آسیایی تیمی باشگاهی در انگلستان است. او در خلال بازی در باشگاه سلتیک اف‌سی، به دلیل بازی با پای برهنه و تکنیک فردی‌اش مورد توجه روزنامه‌های اسکاتلندی بود با تیترهایی از جمله «شعبده‌باز با شیوه جدید! 10 انگشت پای سلیم، بازیکن هندی سلتیک اف‌سی، تماشاگران را در پارک هیپنوتیزم کردم.

او توپ را روی انگشت شصت پایش نگه می‌دارد و بعد آن را روی انگشت کوچک پایش می‌برد و آن را با یک پا از دفاع مقابل عبور می‌دهد.» تیم سلتیک آن سال قهرمان جام حذفی شد.